የቦንጋ ብሔራዊ ቡና ሙዚየም ተመረቀ፡፡

በሀገራችን የመጀመሪያው የሆነውና በደቡብ ክልል ካፋ ዞን ቦንጋ ከተማ የሚገኘው ብሔራዊ የቡና ሙዚየም ሚያዝያ 6 ቀን 2007 ዓ.ም ተመርቋል፡፡ ይህ በጠቅላይ ሚኒስትር ሃይለማርያም ደሳለኝ የተመረቀው ብቸኛው የቡና ሙዚየም በሚሌኒየሙ መሰረተ ድንጋዩ የተጣለ ሲሆን ዓላማውም ካፋ የቡና መገኛ መሆኗን ለማረጋገጥ፤ በሀገሪቱ ከቡና ጋር ተያይዞ የሚገኙ እሴቶችንና የቡናን ብዝሃ ህይወት የተመለከቱ ስብስቦችን ለማኖርና ለትውልድ ለማሻገር ሲሆን ከቡና ጋር ተያይዞ ምርምርና ጥናት ለሚያደርጉም ምቹ ሁኔታ የሚፈጥር ሙዚየም ነው፡፡ ደረጃውን የጠበቀው ብሔራዊ የቡና ሙዚየም ከዚህ በኋላ ለጎብኚዎች ክፍት ነው፡፡

2ኛው የግዕዝ ጉባኤ በባህር ዳር ተካሄደ፡፡

በባህልና ቱሪዝም ሚኒስቴር የቋንቋና ባህል እሴቶች ልማት ዳይሮክተሬት የተዘጋጀውና ከመጋቢት 22 ቀን እስከ መጋቢት 22 ቀን 2007 ዓ.ም ሁለት ቀናት የቆየው 2ኛው ሀገር አቀፍ የግእዝ ጉባኤ በስኬት ተጠናቀቀ፡፡ በባህር ዳር ከተማ የተካሄደው ይህ ጉባኤ በርካታ ምሁራን፣ የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ተመራማሪዎች፣ የቤተ ክርስቲያን ሊቃውንት፣ የመንግስት የስራ ሃላፊዎችና የመገናኛ ብዙሃን ባለሙያዎችን ጨምሮ ጉዳዮ የሚመለከታቸው አካላት ታድመውበታል፡፡

ጉባኤው በሁለት ቀናት ቆይታው ስምንት የሚደርሱ የውይይት መነሻ የጥናት ጽሑፎች ቀርበውታል፡፡ እነዚህም በቅድመ ክርስትና ተቀርጸው የተገኙ የድንጋይ ላይ ጽሑፎች ለኢትዮጵያና ለአካባቢው ያላቸው ታሪካዊ ፋይዳ፣ ጥንታዊ የብራና ጽሑፎች እንደ ሰነዶች ምዝገባና ማረጋገጫ ጽ/ቤት፣ የግዕዝ ሥነ-ጽሑፍ ጥቅም ለመካከለኛው ኢትዮጵያ ጥናት፣ ባህረ ሀሳብና ግዕዝ፣ የግዕዝ ቅኔና ፍልስፍናው፣ የግዕዝ ቋንቋ ትምህርት በአራቱ አድባራት ወ ገዳማት፣ ግዕዝና ሥነ-ጽሑፍ የሚሉ ርዕሶች ላይ ያተኮሩ የጥናት ጽሑፎች ናቸው፡፡

ዝግጅቱ ታሪካዊ የሆኑትንና በቅኔና አብነት ትምህርት ተቋምነታቸው የሚታወቁትን የምስራቅ ጎጃም ጥንታዊ አድባራትን የመጎብኘት መርሀ ግብርን አካቷል፡፡ የኢትዮጵያ ብሔራዊ የባህል ማእከልና ሌሎች አካላት የዝግጅቱ አጋሮች በመሆን ከፍተኛ ሚና ተጫውተዋል፡፡ አንደኛው የግዕዝ ጉባኤ አምና በተመሳሳይ ወቅት በአክሱም ከተማ መካሄዱ ይታወሳል፡፡

የባህል ማዕከሉ ተመረቀ

የባህል ማዕከሉ ተመረቀ

   ከ 300 ሚሊዩን ብር በላይ ወጪ ተደርጎበት የተሰራው የኦሮሚያ ባህል ማዕከል ተመረቀ፡፡

          የኦሮሞ ባህል ታሪክና ቋንቋ ገላጭ የሆነውና ሰፊዋን ኦሮሚያ ቅልብጭ አድርጎ የሚያሳየው የኦሮሞ ባህል ማዕከልን የመረቁት የኢ.ፌ.ድ.ሪ ፕሬዘዳንት ክቡር ዶክተር ሙላቱ ተሾመ ሲሆኑ በስፍራውም የኦሮሚያ ክልል ፕሬዘዳንት አቶ ሙክታር ከድር፣ የኢ.ፌ.ድ.ሪ ህዝብ ተወካዩች ምክር ቤት አፈጉባሄ ክቡር አቶ አባዱላ ገመዳ እንዲሁም ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶች ተገኝተዋል፡፡

    በአዲስ አበባ እስታዲዮም አካባቢ የሚገኘው በ57,100 ካሬ ሜትር ላይ ያረፈው የኦሮሞ ባህል ማዕከል ለተለያዩ አገልግሎቶች የሚውል ሲሆን በውስጡም የኦሮሞ ብሄረሰብ ቋንቋ፣ ባህል፣ታሪክ ጥናትና ምርምር ማዕከል ፣የኦሮሞ ብሄረሰብ ታሪክና ባህል የሚያሳይ ሙዚየም፣የስብሰባ ማዕከል፣ለኤግዚቢሽን፣ለፊልምና ቲያትር ማሳያ፣ለቱሪስቶች የመረጃ ማዕከል፣በባህል እቃዎች መሸጫ፣የማንበቢያ ስፍራ(አዳዲስ መፃህፍቶች የሚገኙበት)፣ ሌሎች ብሄረሰቦች ስለ ኦሮሚያ ብሄረሰብ ባህል ቋንቋ ታሪክ፣ እንዲያውቁ የሚረዳ በተጨማሪም ሌሎች ዘርፈ ብዙ ግልጋሎቶችን የሚሰጥ ነው፡፡

የኢ.ፌ.ድ.ሪ ፕሬዘዳንት ክቡር ዶክተር ሙላቱ ተሾመ እንደገለፁት የባህል ማዕከሉ የአፍሪካ መዲና በሆነችው አዲስ አበባ መገንባቱ ተጨማሪ የባህል ማሳደጊያና የቱሪዝም ገቢ ማስገኛ ረገድ የሚኖረው አስተዋፅኦ ከፍተኛ ሲሆን የኦሮሚያ ክልል ብሄራዊ መንግስት ይህንን ዘርፈ ብዙ አገልግሎት ያለውን ዘመናዊ የኦሮሞ ባህል ማዕከል ለመገንባት ያሳየው ተነሳሽነት ለኦሮሞ ባህልና ቋንቋ እድገት የሰጠውን ትኩረት የሚያሳይ በመሆኑ ምስጋና ይገባዋል፡፡ ይህን የባህል ማዕከል ሌሎች ብሄር ብሄረሰቦች የራሳቸው የሆኑ የተለያዩ ዝግጅቶች ለማቅረብ ሲፈልጉ እንደራሳቸው አድርገው የሚጠቀሙበት እንደሚሆን እምነት አለኝ ብለዋል፡፡

የኦሮሞ ባህል ማዕከል የኦሮሞ ህዝብ ባህል፣ ታሪክና ቋንቋ ለማሳደግ ከሚኖረው ወሳኝ ድርሻ ባሻገር ለህብረተሰቡ ምቹ የመዝናኛና ለጥሩ የጊዜ ማሳለፊያነት የሚጫወተው ሚና ከፍተኛ ነው፡፡

ነቀምቴ ከተማ

ነቀምቴ ከተማ የምስራቅ ወለጋ ዞን ርዕሰ ከተማ ስትሆን በስድስት ክፍለ ከተሞች የተከፋፈለች ናት፡፡ በከንቲባ ደረጃ በ1830 ዓ.ም አካባቢ በዘመኑ ገዥ በነበሩ በደጅ አዝማች ሞሮዳ በከሬ ጎዳና የተመሰረተችው ነቀምቴ ነቀምቴ የሚለውን ስያሜዋን ያገኘችው ቀደም ሲል በቦታው ላይ ይኖሩ ከነበሩ (ነቀምቴ ገዳአታ- መጫ) በሚባሉ ሰው ስም እንደሆነ ይነገራል፡፡ በወቅቱ በከፍተኛ ግምት የሚሰጠው የሲራራ ንግድ ከምፅዋ እስከ ማጂ-ከፋ ወርቅ፣ የባሪያ፣ የዝሆን ጥርስ፣ የጥርኝ የነብር ቆዳና የጨሌ ነጋዴዎች መመላለሻና መለዋወጫ ከዚያም የከብት የእህልና የተለያዩ ሸቀጦች መተላለፊያ ማእከል እንደነበረች ታሪክ ያወሳል፡፡ በ1937 ዓ.ም. በ18 ጋሻ መሬት ላይ የተቆረቆረችው ነቀምቴ በማዘጋጃ ቤት ደረጃ በከተማነት ተመዝግባ ህጋዊ እውቅና ያገኘችው ግን በ1942 ዓ.ም. ነው፡፡

ሶርጋ ሰው ሰራሽ ሀይቅ

 

ያሶ ወረዳ

በካማሺ ዞን ከሚገኙ አምስት ወረዳዎች መካከል አንዱ ሲሆን በ13 ቀበሌያት የተዋቀረ ነው፡፡ የወረዳው ቆዳ ስፋት 2858 ስኩዬር ካሬ ሜትር ሆኖ ከባህር ወለል በላይ ከ1200-2000 ሜትር ከፍታ አለው፡፡ መልካ ምድራዊ አቀማመጡም 50 በመቶ ሜዳማ፣ 30 በመቶ ተራራማ እና 20 በመቶ ሸለቆአማ ሲሆን የአየር ንብረቱ 91.8% ቆላማ እና 8.2%  ደግሞ ወይና ደጋ ነው፡፡ አማካይ የወረዳው የዝናብ መጠን ከ1200-1800 ሚሊ ሜትር ይጠጋል፡፡  የሙቀት መጠኑ በአማካይ 35ċ እንደሚሆንም ይገመታል፡፡ በ2005 ቆጠራ የወረዳው ህዝብ ብዛት ወንዶች 16082 ሴቶች 3581 ሲሆን በድምሩ 19663 ይሆናል፡፡ 

 

በወረዳው ታሪካዊና ተፈጥሮአዊ የመስህብ ሀብቶች ባለቤት ሲሆን ከነዚህም አያሙሳ ውሀ፣ ባጨጋንት ተራራ፣ ኮሚጳፍል ውሀ፣ የተፈጥሮ ዋሻ፣ ግሽሚላ ድንጋይ፣ ዳዱ ፏፏቴ፣ ፈወለወ ውሀና ቦንቅሽ ፓርክ ይገኙበታል፡፡

ማኦ ኮሞ

የማኦ ኮሞ ልዩ ወረዳ በቤኒሻምጉል ጉምዝ ክልላዊ መንግስት ደቡብ ምዕራባዊ ክፍል የሚገኝ ሲሆን ከአሶሳ በ115 ኪ.ሜ ርቀት ላይ ይገኛል፡፡ የወረዳው ዋና ከተማ ቶንጎ ሲሆን የወረዳው አጠቃላይ የቆዳ ስፋት 210,000 ሄክታር እንደሚሆን ይገመታል፡፡ ልዩ ወረዳው በምዕራብ ከሱዳን፣ በሰሜን ከአሶሳ፣ በደቡብ ከጋምቤላ ክልል በምስራቅ ደግሞ ከኦሮምያ ክልል ጋር ይዋሰናል፡፡ በልዩ ወረዳው በዋናነት የማኦ፣ ኮሞ፣ በርታና ሌሎች ብሔረሰቦች የሚኖሩበት ሲሆን በ32 ቀበሌ የተዋቀረ ነው፡፡ የወረዳው ህዝብ ብዛት ከ63,000 በላይ እንደሚሆን የተለያዩ የሰነድ ማስረጃዎች ይጠቁማሉ፡፡ በወረዳው የተለያዩ ባህላዊ ተፈጥሮአዊና ታሪካዊ የቱሪዝም መዳረሻ ስፍራዎች ይገኛሉ፡፡ ጥቂቶቹን በዚህ ዘገባ በጥቂቱ እንቃኛቸዋለን፡፡

ሸሞሎ ተራራ

 

መተከል ዞን

የመተከል ዞን በቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልላዊ መንግስት ውስጥ ከሚገኙት ሶስት ዞኖች አንዱ ሲሆን በሰሜንና በምስራቅ ከአማራ ክልል፣ በደቡብ፣ በካማሽ /አባይ ወንዝ/ በምዕራብ ከሱዳን ጋር ይዋሰናል፡፡ በዞኑ በዋናነት የጉሙዝና የሽናሻ ብሄረሰቦች የሚኖሩ ሲሆን የኦሮሞ፣ የአማራ፣ የአገውና ሌሎች ብሄረሰቦች ማህበራዊ ትስስር በመፈጠር አብሯቸው ይኖራሉ፡፡ የዞኑ ዋና ከተማ ግልገል በለስ በቅርብ ጊዜ በ1993 ዓ.ም. የተቆረቆረች ከተማ ብትሆንም አካባቢዋ ለልማት ምቹ ከመሆኑ አኳያ የተፈጠረው ዕድገትና ለውጥ ቀላል የሚባል አይደለም፡፡